ترخیص خودروهای وارداتی ۱۴۰۴: تعرفههای پلکانی، اسقاط فرسوده و ممنوعیتها
ترخیص خودروهای وارداتی ۱۴۰۴: تعرفههای پلکانی، اسقاط فرسوده و ممنوعیتها
ترخیص خودروهای وارداتی ۱۴۰۴: تعرفههای پلکانی، اسقاط فرسوده و ممنوعیتها
واردات خودروهای سواری به ایران پس از سالها محدودیت، در سال ۱۴۰۴ با تغییرات اساسی در قوانین و آییننامهها همراه بوده است. دولت با هدف تنظیم بازار خودرو، کاهش قیمتها برای مصرفکنندگان، تشویق به واردات خودروهای کممصرف و پاک، و همزمان نوسازی ناوگان حملونقل، سیاستهای جدیدی اعمال کرده است. یکی از مهمترین تغییرات، اعمال تعرفههای پلکانی بر اساس حجم موتور و نوع سوخت است که جایگزین نرخ ثابت قبلی شده. همچنین، الزام به اسقاط خودروهای فرسوده برای ترخیص و شمارهگذاری، و مجموعهای از ممنوعیتها برای کنترل واردات لوکس و پرمصرف، از ویژگیهای کلیدی این دوره هستند. در این مقاله از سایت طاها خلیج ، به بررسی جامع مراحل ترخیص، تعرفهها، الزام اسقاط و محدودیتها میپردازیم.
زمینه واردات خودرو در سال ۱۴۰۴
پس از ممنوعیت واردات از سال ۱۳۹۷، قانون بودجه ۱۴۰۴ با تخصیص ارز فصلی (دو میلیارد دلار در هر فصل) راه را برای واردات باز کرد. آییننامه اجرایی این بند توسط هیئت وزیران تصویب و ابلاغ شد. این آییننامه امکان واردات برای اشخاص حقیقی و حقوقی داخلی، سرمایهگذاران خارجی و بهویژه ایرانیان مقیم خارج از کشور را فراهم کرده است. ایرانیان خارجنشین میتوانند سالی یک دستگاه خودرو نو یا کارکرده (حداکثر ۵ سال ساخت) بدون انتقال ارز دولتی وارد کنند، مشروط به رعایت شرایط.
واردات خودروهای وارداتی در سال ۱۴۰۴ رشد داشته و گمرکات جدیدی مانند آپرین و امیرآباد برای ترخیص اضافه شدهاند تا فرآیند سریعتر شود. با این حال، چالشهایی مانند ابهامات اولیه در تعرفهها (که با تأیید مجلس حل شد) و الزام اسقاط، بر روند تأثیر گذاشته است.
تعرفههای پلکانی: تشویق به خودروهای اقتصادی و پاک
یکی از نوآوریهای اصلی سال ۱۴۰۴، تغییر تعرفه از نرخ ثابت ۱۰۰ درصدی به مدل پلکانی است. این سیاست با هدف جلوگیری از واردات بیرویه خودروهای لوکس، کاهش آلودگی هوا و حمایت از مصرفکننده طراحی شده. تعرفهها بر اساس حجم موتور (برای بنزینی) و نوع سوخت تعیین میشوند:
- خودروهای برقی: ۴ درصد (برای سایر متقاضیان) و ۰.۵ درصد (برای نوسازی تاکسیرانی).
- خودروهای هیبریدی (بنزینی-برقی): ۱۵ درصد.
- خودروهای بنزینی:
- تا ۱۵۰۰ سیسی: ۲۰ درصد.
- ۱۵۰۱ تا ۲۰۰۰ سیسی: ۴۰ درصد.
- ۲۰۰۱ تا ۲۵۰۰ سیسی: حدود ۱۳۰ تا ۱۵۵ درصد.
- ۲۵۰۱ تا ۳۰۰۰ سیسی: حدود ۱۴۵ تا ۱۸۰ درصد.
- بالای ۳۰۰۰ سیسی: تا ۱۶۵ تا ۱۹۵ درصد.
این تعرفهها پس از اختلاف اولیه دولت و مجلس (که نرخ پلکانی را مغایر قانون بودجه میدانست)، با اصلاح و تأیید نهایی مجلس در آبان ۱۴۰۴ اجرا شدند. نتیجه آن، کاهش هزینه واردات خودروهای کوچک و کممصرف و افزایش چشمگیر برای مدلهای لوکس است. علاوه بر حقوق ورودی، هزینههای جانبی مانند مالیات بر ارزش افزوده (۹ درصد)، هزینه شمارهگذاری، بیمه و کرایه حمل اضافه میشود.
برای ایرانیان خارجنشین، تعرفهها مشابه است اما بدون نیاز به ارز دولتی، که جذابیت واردات خودروهای اقتصادی را افزایش میدهد.
الزام اسقاط خودروهای فرسوده: نوسازی ناوگان در برابر واردات
یکی از شرایط کلیدی ترخیص و شمارهگذاری خودروهای وارداتی (نو یا کارکرده)، ارائه گواهی اسقاط خودروی فرسوده است. این الزام برای کاهش آلودگی هوا و خروج خودروهای قدیمی از چرخه طراحی شده. طبق اعلام ستاد نوسازی ناوگان:
- برای هر خودروی وارداتی، معمولاً یک گواهی اسقاط (معادل اسقاط یک خودروی فرسوده) الزامی است.
- در برخی موارد موقت، برای دو خودروی وارداتی یک گواهی کافی بوده، اما اکنون استاندارد یک به یک است.
- قیمت گواهی اسقاط در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۵ میلیون تومان است و از مراکز مجاز قابل خرید است.
این شرط برای همه واردکنندگان (از جمله ایرانیان خارج) اعمال میشود و خودروهای برقی/هیبریدی گاهی از تخفیف یا معافیت جزئی برخوردارند. اسقاط خودروهای فرسوده (مانند سواری بالای ۲۰ سال، تاکسی بالای ۱۰ سال) با پرداخت مشوق به مالک همراه است و به نوسازی ناوگان کمک کرده؛ در سالهای اخیر بیش از ۴۵۰ هزار دستگاه اسقاط شده است.
ممنوعیتها و محدودیتهای واردات
برای کنترل کیفیت، ایمنی و مصرف سوخت، ممنوعیتهای زیر اعمال میشود:
- حجم موتور بالای ۲۵۰۰ سیسی: تا خرداد ۱۴۰۴ ممنوع بود، اما اکنون مجاز است (با تعرفه سنگین برای جلوگیری از واردات گسترده).
- خودروهای آمریکایی و راستفرمان: کاملاً ممنوع.
- خودروهای دیزلی: ممنوع.
- فاقد خدمات پس از فروش یا گارانتی در ایران: ممنوع.
- سن بیش از ۵ سال: ممنوع (بر اساس تاریخ تولید یا VIN).
- استاندارد آلایندگی زیر یورو ۶: ممنوع.
- تخلیه در گمرک بدون ثبت سفارش قبلی: ممنوع و مصداق قاچاق.
همچنین، ثبت سفارش تا پایان ۱۴۰۴ (برای برخی مسیرها تا ۱۴۰۵) امکانپذیر است و خودرو باید شناسه کالا داشته باشد.
مراحل ترخیص خودروهای وارداتی از گمرک
ترخیص خودرو شامل مراحل زیر است:
۱. ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت (نیاز به مجوز استاندارد و گاهی محیط زیست). ۲. خرید و حمل خودرو (با بارنامه و بیمه). ۳. تخلیه در گمرک مجاز (مانند آپرین، امیرآباد و دیگران). ۴. پرداخت حقوق ورودی و هزینهها (بر اساس تعرفه پلکانی). ۵. ارائه گواهی اسقاط فرسوده. ۶. بازرسی و تأیید استاندارد/محیط زیست. ۷. شمارهگذاری و پلاک (در پلیس راهور).
برای ایرانیان خارج: ابتدا تأیید اقامت از وزارت خارجه (سامانه میخک)، سپس ثبت سفارش. مهلت خرید خودرو تا آذر ۱۴۰۴ و ثبت تا اسفند.
چالشها و چشمانداز
علیرغم تسهیلات، چالشهایی مانند رسوب کالا در گمرک، تأخیر در تخصیص ارز و هزینه اسقاط وجود دارد. با این حال، رشد ترخیص (۲۳ درصدی در برخی گزارشها) و اضافه شدن گمرکات جدید، نویدبخش است. این سیاستها میتوانند بازار را متعادل کنند، قیمت خودروهای اقتصادی را کاهش دهند و ناوگان را نوسازی کنند.
در نهایت، موفقیت واردات ۱۴۰۴ به اجرای دقیق قوانین، هماهنگی نهادها و نظارت بر عرضه بستگی دارد. مصرفکنندگان میتوانند از تنوع بیشتر و قیمتهای رقابتیتر بهره ببرند، به شرطی که خودروهای پاک و اقتصادی اولویت واردات باشند.