قوانین گمرکی ایران (به‌روزرسانی تا سال ۱۴۰۴/۲۰۲۵-۲۰۲۶)

قوانین اصلی گمرکی ایران بر پایه قانون امور گمرکی مصوب ۱۳۹۰ (با اصلاحات بعدی) و آیین‌نامه اجرایی آن مصوب ۱۳۹۱ استوار است. این قوانین تا سال ۱۴۰۴ تغییرات اساسی نداشته‌اند، اما هر سال در قانون بودجه، تعرفه‌ها، حقوق ورودی و مقررات خاص (مانند کالاهای اساسی، خودرو و مسافری) به‌روزرسانی می‌شوند. سایت رسمی گمرک جمهوری اسلامی ایران (irica.ir) مرجع اصلی برای بخشنامه‌ها و قوانین به‌روز است.

قوانین اصلی و ثابت

• قانون امور گمرکی (۱۳۹۰): شامل تعاریف، سازمان گمرک، ارزش‌گذاری کالا، رویه‌های ترخیص (ورود قطعی، موقت، ترانزیت)، تخلفات، قاچاق، معافیت‌ها و ممنوعیت‌ها.
• آیین‌نامه اجرایی (۱۳۹۱): جزئیات اجرایی مانند اظهار کالا در سامانه EPL، مسیرهای گمرکی (سبز، زرد، قرمز)، ارزش‌گذاری و اعتراض به ارزش.
• قانون مقررات صادرات و واردات (۱۳۷۲): فهرست کالاهای مجاز، مشروط و ممنوع.

تغییرات مهم در سال ۱۴۰۴ (بر اساس قانون بودجه و مصوبات هیئت وزیران)

• حقوق گمرکی کالاهای اساسی (دارو، مواد اولیه پزشکی، شیرخشک اطفال، نهاده‌های دامی، کالاهای اساسی): ۱ درصد ارزش گمرکی.
• نرخ مالیات بر ارزش افزوده: ۱۰ درصد (برای اکثر کالاها).
• واردات خودرو:
  • حقوق ورودی اکثر خودروهای سواری: تا ۱۰۰ درصد ارزش (با ابهام در برخی موارد؛ خودروهای برقی و هیبریدی ممکن است نرخ پایین‌تری داشته باشند).
  • تسهیل واردات بدون انتقال ارز برای برخی موارد (مانند جانبازان یا ایرانیان خارج).
  • واردات به مناطق آزاد با شرایط خاص و امکان پلاک ملی پس از پرداخت حقوق ورودی.
• عوارض صادراتی: ۱ درصد ارزش برای محصولات کشاورزی پرآب‌بر؛ عوارض برای مواد معدنی و پتروشیمی طبق فهرست.
• موبایل بالای ۶۰۰ یورو: پیشنهاد حقوق گمرکی ۱۵ درصد در لایحه بودجه ۱۴۰۵.

قوانین کالای همراه مسافر (۱۴۰۴)

• معافیت سالانه: تا ۸۰ دلار کالا (غیرتجاری، علاوه بر وسایل شخصی).
• محدودیت ارزی خروج: حداکثر ۵۰۰۰ یورو یا معادل.
• کالاهای مجاز خروج: فرش تا ۲۰ مترمربع، زعفران ۱۵۰ گرم، پسته ۱۰ کیلوگرم (با محدودیت برای برخی کشورها).
• کالاهای ممنوع ورود: مواد مخدر، مشروبات الکلی، سلاح، نشریات مخالف موازین اسلامی.

نکات مهم کلی

• اظهار و ترخیص: از طریق سامانه جامع گمرکی (EPL) در irica.ir.
• مدارک ضروری: ثبت سفارش، مجوزهای استاندارد/بهداشت/غذا و دارو (برای کالاهای مشروط)، بارنامه، فاکتور، گواهی مبدأ.
• جریمه‌ها: تأخیر در ترخیص منجر به انبارداری و متروکه شدن کالا می‌شود.
• معافیت‌ها: برای کالاهای تولیدی مناطق آزاد، جانبازان (تا سقف مشخص با معافیت کامل برای برخی)، دیپلمات‌ها و موارد قانونی دیگر.

برای اطلاعات دقیق و بخشنامه‌های جدید، حتماً به سایت رسمی گمرک (irica.ir) مراجعه کنید یا با ترخیص‌کار مجاز مشورت نمایید، زیرا قوانین ممکن است با مصوبات جدید تغییر کند