پروانه سبز گمرک: چگونه کالا را سریع و کمهزینه ترخیص کنیم؟
پروانه سبز گمرک: چگونه کالا را سریع و کمهزینه ترخیص کنیم؟
پروانه سبز گمرک: چگونه کالا را سریع و کمهزینه ترخیص کنیم؟
پروانه سبز گمرک (یا همان برگ سبز گمرکی) یکی از مهمترین اسناد در فرآیند ترخیص کالا از گمرک ایران است. این سند رسمی نشان میدهد که تمام تشریفات گمرکی انجام شده، حقوق ورودی و عوارض پرداخت گردیده، مدارک بررسی و تأیید شدهاند و کالا مجاز به خروج از اماکن گمرکی است. در گذشته این سند به صورت فیزیکی و کاغذی (برگ سبز) صادر میشد، اما امروزه عمدتاً پروانه الکترونیکی (با قابلیت استعلام آنلاین از سامانه EPL گمرک) جایگزین آن شده است. طاها خلیج
دریافت پروانه سبز به معنای پایان موفق فرآیند ترخیص است؛ اما هدف اصلی هر بازرگان، رسیدن به این مرحله در کوتاهترین زمان و با کمترین هزینه ممکن است. در ادامه، راهکارهای عملی و بهروز (بر اساس رویههای ۱۴۰۴–۱۴۰۵) برای رسیدن سریع به پروانه سبز و کاهش هزینهها را بررسی میکنیم.
چرا مسیر سبز = ترخیص سریع و ارزان؟
گمرک ایران کالاها را بر اساس سیستم مدیریت ریسک به سه مسیر تقسیم میکند:
- مسیر سبز → سریعترین و کمهزینهترین مسیر
- مسیر زرد → بررسی اسنادی (متوسط)
- مسیر قرمز → بررسی فیزیکی + اسنادی (طولانی و پرهزینه)
در مسیر سبز معمولاً:
- نیازی به بازرسی فیزیکی نیست
- کنترل ارزش و تعرفه بدون مشکل تأیید میشود
- پروانه الکترونیکی اغلب در کمتر از ۲۴–۴۸ ساعت صادر میگردد
- گاهی کل فرآیند (از اظهار تا خروج) چند ساعت تا ۱–۲ روز طول میکشد
- هزینههای انبارداری، دموراژ کانتینر و جریمه تأخیر به حداقل میرسد
هدف اصلی مقاله: چگونه احتمال قرارگیری در مسیر سبز را به حداکثر برسانیم؟
۱۰ راهکار کلیدی برای ترخیص سریع و کمهزینه (۱۴۰۴–۱۴۰۵)
۱. دقت بسیار بالا در اظهارنامه (EPL) بیش از ۷۰٪ موارد مسیر قرمز یا زرد شدن به دلیل مغایرت در اظهار است.
- کد تعرفه (HS Code) دقیق انتخاب کنید
- ارزش کالا را واقعبینانه (نه خیلی پایین) اظهار کنید
- شرح کالا، وزن، تعداد، واحد و کشور سازنده را کاملاً مطابق اسناد بنویسید → مغایرت → ارزیابی مجدد → تأخیر چند هفتهای + جریمه
۲. سابقه خوب بازرگانی (History امتیازآور) گمرک به صاحب کالا و ترخیصکارهایی که سابقه تخلف ندارند، امتیاز میدهد.
- عدم کماظهاری قبلی
- عدم قاچاق یا تخلف ارزی
- ترخیص منظم و بهموقع در ۶–۱۲ ماه گذشته → این افراد/شرکتها بهطور سیستماتیک بیشتر به مسیر سبز میروند
۳. اخذ بهموقع و کامل همه مجوزها قبل از اظهار مجوزهای لازم (استاندارد، بهداشت، قرنطینه، وزارت صمت، انرژی اتمی و …) را قبل از اظهار بگیرید. در مسیر سبز فقط باید مجوزها تأیید شوند؛ اگر یکی غایب باشد → حداقل زرد، اغلب قرمز.
۴. انتخاب گمرک مناسب و کمشلوغ
- گمرک شهید رجایی (بندرعباس) برای حجم بالا
- گمرک فرودگاه امام برای هوایی فوری
- گمرکات مرزی (بازرگان، آستارا، باجگیران) برای برخی کالاها سریعترند شلوغی گمرک مستقیماً بر زمان ترخیص تأثیر دارد.
۵. استفاده از ترخیصکار حرفهای و معتبر ترخیصکار باتجربه:
- میداند کدام بخشنامه جدید اعمال میشود
- روابط خوبی با کارشناسان دارد
- اشتباه اظهار را به حداقل میرساند → هزینه حقالعملکاری او معمولاً کمتر از جریمه تأخیر + انبارداری است
۶. ارزشگذاری واقعبینانه و مستند
- فاکتور تجاری واقعی و معتبر ارائه دهید
- اگر ارزش گمرکی بالاتر تشخیص داده شود → اختلاف + جریمه
- از استعلام ارزش از سامانه ارزش گمرک (قبل از اظهار) استفاده کنید
۷. پرداخت سریع حقوق ورودی بعد از تعیین مسیر و محاسبه، بلافاصله پرداخت کنید (از طریق سامانه). تأخیر → هزینه انبارداری روزانه + احتمال تغییر مسیر
۸. کاهش زمان نگهداری در انبار گمرک
- کالا را بلافاصله پس از ورود اظهار کنید
- از انبارهای خصوصی یا منطقه آزاد (در صورت امکان) استفاده کنید
- برای کالاهای فاسدشدنی یا حساس، ترخیص فوری درخواست دهید
۹. بهرهگیری از تسهیلات جدید گمرک (۱۴۰۴–۱۴۰۵)
- ترخیص درصدی (خروج بخشی از کالا قبل از ترخیص کامل)
- استفاده از وثیقه/ضمانتنامه به جای پرداخت نقدی در برخی موارد
- شرکتهای دانشبنیان، تولیدی و صادرکننده مشمول تسهیلات ویژه هستند
۱۰. دیجیتالی کردن کامل فرآیند امروزه تقریباً همه چیز الکترونیکی است:
- سامانه EPL (اظهار)
- NTSW (پنجره واحد)
- استعلام پروانه از epl.irica.ir → هرگونه کاغذبازی دستی = تأخیر و هزینه اضافی
هزینههای اصلی ترخیص (برآورد تقریبی ۱۴۰۴–۱۴۰۵)
- حقوق ورودی (۴–۵۵٪ ارزش کالا بسته به تعرفه)
- سود بازرگانی (متغیر)
- مالیات بر ارزش افزوده (۹–۱۲٪)
- عوارض هلال احمر (۱٪)
- مالیات علیالحساب (۴٪)
- انبارداری + تخلیه و بارگیری (روزانه افزایش مییابد)
- حقالعمل ترخیصکار (ثابت یا درصدی)
- هزینههای جانبی (بیمه، آزمایشگاه، استاندارد و …)
نکته کلیدی کاهش هزینه: هر روز تأخیر در ترخیص → انبارداری + دموراژ کانتینر + از دست دادن بازار ≈ چند میلیون تا چند صد میلیون تومان ضرر
چکلیست سریع قبل از اظهار کالا
- کارت بازرگانی معتبر دارید؟
- ثبت سفارش کامل شده؟
- همه مجوزها اخذ شده؟
- اسناد (فاکتور، بارنامه، بیمه، گواهی مبدأ) دقیق و یکسان هستند؟
- ارزش و تعرفه را چک کردهاید؟
- ترخیصکار حرفهای انتخاب کردهاید؟
اگر این ۶ مورد مثبت باشد، شانس مسیر سبز بالای ۷۰–۸۵٪ خواهد بود.
جمعبندی نهایی
پروانه سبز (الکترونیکی) هدف نهایی است، اما مسیر سبز کلید سرعت و صرفهجویی است. ترکیب دقت بالا + سابقه خوب + مجوزهای کامل + ترخیصکار حرفهای + پرداخت سریع، بهترین فرمول برای ترخیص در ۱–۳ روز با حداقل هزینه اضافی است.