۸ گام کلیدی برای ترخیص سریع کالا از گمرک + قوانین جدید (بهروزرسانی ۱۴۰۴–۱۴۰۵)
۸ گام کلیدی برای ترخیص سریع کالا از گمرک + قوانین جدید (بهروزرسانی ۱۴۰۴–۱۴۰۵)
۸ گام کلیدی برای ترخیص سریع کالا از گمرک + قوانین جدید (بهروزرسانی ۱۴۰۴–۱۴۰۵)
ترخیص سریع کالا از گمرک یکی از مهمترین دغدغههای واردکنندگان و صادرکنندگان ایرانی است. تأخیر در ترخیص میتواند هزینههای انبارداری را چند برابر کند، جریان نقدینگی را مختل سازد و حتی باعث فاسد شدن کالاهای حساس شود. در سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، گمرک ایران با گسترش سامانههای دیجیتال (مانند EPL، NTSW و پنجره واحد گمرکی)، کاهش استعلامهای تکراری و تمرکز بر مسیر سبز برای شرکتهای خوشسابقه، میانگین زمان ترخیص را به طور قابلتوجهی کاهش داده است (در برخی موارد تا ۳–۵ روز برای کالاهای کمریسک).
با این حال، همچنان اشتباهات رایج در مدارک، عدم هماهنگی مجوزها و ناآگاهی از بخشنامههای جدید میتواند فرآیند را طولانی کند. در ادامه از سایت طاها خلیج ۸ گام کلیدی برای رسیدن به ترخیص سریع را به ترتیب اولویت و با نکات عملی توضیح میدهیم.
گام ۱: ثبت سفارش دقیق و بهموقع در سامانه جامع تجارت (NTSW)
اولین و مهمترین گام برای سرعت بخشیدن به کل فرآیند، ثبت سفارش صحیح و کامل پیش از ورود کالا است.
- از ابتدای ۱۴۰۴–۱۴۰۵، ویرایش کد تعرفه پس از تخصیص ارز فقط در چهار رقم ابتدایی مجاز است (مگر در موارد استثنایی با مجوز ویژه).
- برای کالاهای اساسی و مواد اولیه تولید، تا پایان ۱۴۰۴ تقدم تاریخ ثبت سفارش بر تاریخ بارنامه اعمال نمیشود (معافیت ویژه برای کاهش رسوب کالا).
- نکته کلیدی برای سرعت: ثبت سفارش را حداقل ۳۰–۴۵ روز قبل از حمل انجام دهید و حتماً از کارت بازرگانی معتبر و کد نقش فعال استفاده کنید. اشتباه در کد تعرفه HS یکی از شایعترین دلایل توقف در مراحل بعدی است.
گام ۲: جمعآوری و بررسی کامل مدارک قبل از ورود کالا
مدارک ناقص یا دارای تناقض، اصلیترین عامل تأخیر است. مدارک پایه عبارتند از:
- پروفرما اینویس / فاکتور تجاری
- بارنامه (B/L یا AWB)
- گواهی مبدأ (CO)
- لیست عدلبندی (Packing List)
- بیمهنامه
- مجوزهای پیشنیاز (استاندارد، بهداشت، دامپزشکی، انرژی اتمی و …)
قانون جدید ۱۴۰۵: فرآیند کاملاً دیجیتالی شده و اسناد باید در پنجره واحد گمرکی آپلود شوند. دریافت مجوز استاندارد برای کالاهای بالای ۳۰۰۰ دلار اجباری است و بازرسیها سختگیرانهتر شدهاند. توصیه: مجوزهای سازمان استاندارد و بهداشت را پیش از ورود کالا بگیرید تا در مرحله ارزیابی معطل نشوید.
گام ۳: ورود کالا به اماکن گمرکی و دریافت قبض انبار الکترونیکی
پس از رسیدن کالا:
- اجازه ورود (Manifest) بگیرید.
- کالا را وزنکشی (باسکول) کنید.
- قبض انبار الکترونیکی دریافت کنید (در سامانه EPL).
نکته سرعت: در گمرکات بزرگ مانند شهید رجایی یا فرودگاه امام، بهتر است از شرکتهای دارای انبار اختصاصی یا ترخیصکار آشنا استفاده کنید تا کالا مستقیم به انبار مناسب هدایت شود و از رسوب در انبار عمومی جلوگیری گردد.
گام ۴: اظهار الکترونیکی کالا در سامانه EPL (مهمترین گام عملی)
اظهارنامه را دقیق و کامل در سامانه EPL ثبت کنید. اطلاعات شامل:
- کد تعرفه ۸ رقمی
- ارزش CIF
- وزن خالص/ناخالص
- کشور مبدأ
- شرح دقیق کالا
قانون جدید: از اوایل ۱۴۰۵ ثبت دستی ترخیص برای کالاهای اساسی ممنوع شده و فقط مسیر سامانه جامع تجارت معتبر است. اشتباه در اظهار → قفل سامانه → نیاز به رفع مغایرت → تأخیر ۷–۱۴ روزه. برای سرعت: از ترخیصکار حرفهای یا نرمافزارهای معتبر استفاده کنید که خطای انسانی را به حداقل برساند.
گام ۵: انتخاب مسیر سبز یا مدیریت مسیر زرد/قرمز
گمرک ایران سه مسیر دارد:
- سبز → ترخیص بدون بازرسی (برای شرکتهای خوشسابقه و کالای کمریسک)
- زرد → بررسی مدارک بدون باز فیزیکی
- قرمز → بازرسی فیزیکی + بررسی مدارک
بهروزرسانی ۱۴۰۵: مسیر سبز برای صادرکنندگان و واردکنندگان دارای سابقه خوب و کالاهای استراتژیک بسیار گسترش یافته و زمان ترخیص به ۱–۳ روز رسیده است. نکته کلیدی: سابقه خوب (عدم تخلف، پرداخت بهموقع حقوق ورودی) + مدارک کامل → احتمال مسیر سبز بسیار بالا میرود.
گام ۶: اخذ مجوزهای سازمانی و کارشناسی ارزش
در این مرحله:
- استعلام مجوزهای باقیمانده (اگر پیشتر نگرفتهاید).
- کارشناسی ارزش کالا توسط گمرک (تطبیق با فاکتور).
قانون جدید: تمرکز شدید روی ارزش واقعی کالا برای جلوگیری از کماظهاری. آماده مدارک پشتیبان (کاتالوگ، قرارداد، ایمیلهای چانهزنی) باشید. برای سرعت: ارزشگذاری منطقی و مستند انجام دهید تا از اختلافنظر و ارجاع به کمیته ارزشگذاری جلوگیری شود.
گام ۷: پرداخت حقوق ورودی، عوارض و مالیات (صندوق گمرک)
هزینهها شامل:
- حقوق ورودی پایه: ۴% ارزش CIF
- سود بازرگانی: ۱–۱۰۰% (بسته به کد تعرفه و گروه کالایی)
- مالیات بر ارزش افزوده: ۱۰% (در برخی بخشنامهها تا ۱۲% افزایش یافته)
- عوارض هلال احمر، وزارت راه و …
- هزینه انبارداری، تخلیه و بارگیری
ترفند سرعت: از تسهیلات ترخیص درصدی (برای کالاهای فوری) استفاده کنید. بخشی از کالا را با پرداخت مرحلهای ترخیص کنید تا هزینه انبارداری کاهش یابد.
گام ۸: صدور پروانه الکترونیکی سبز و خروج کالا
پس از پرداخت و تأیید نهایی، پروانه سبز الکترونیکی صادر میشود. سپس:
- بارگیری از انبار
- خروج از دروازه گمرک
قانون جدید ۱۴۰۵: پروانه سبز کاملاً الکترونیکی است و نیازی به نسخه کاغذی نیست (در اکثر گمرکات). خروج کالا با اسکن بارکد پروانه انجام میشود.
جدول خلاصه ۸ گام + زمان تقریبی در حالت بهینه (۱۴۰۵)
| گام | عنوان گام | زمان تقریبی (بهینه) | نکته کلیدی سرعت |
|---|---|---|---|
| ۱ | ثبت سفارش در NTSW | پیش از حمل | دقیق و بهموقع، بدون نیاز به ویرایش |
| ۲ | جمعآوری مدارک و مجوزها | ۱۵–۴۵ روز قبل | مجوزها را پیش از ورود بگیرید |
| ۳ | ورود کالا و قبض انبار | ۱–۲ روز | انبار مناسب انتخاب کنید |
| ۴ | اظهار در EPL | ۱ روز | بدون اشتباه، توسط متخصص |
| ۵ | مسیر سبز / مدیریت زرد-قرمز | ۰–۳ روز | سابقه خوب → مسیر سبز |
| ۶ | مجوزهای سازمانی + کارشناسی ارزش | ۱–۵ روز | مدارک پشتیبان قوی داشته باشید |
| ۷ | پرداخت حقوق و عوارض | ۱ روز | ترخیص درصدی برای فوریها |
| ۸ | صدور پروانه و خروج کالا | چند ساعت | الکترونیکی کامل |
جمعبندی زمان ترخیص سریع:
در بهترین حالت (مسیر سبز + مدارک کامل + ترخیصکار حرفهای) → ۳ تا ۷ روز در حالت معمولی → ۱۰ تا ۲۰ روز در حالت مشکلدار → بیش از ۳۰ روز
اگر میخواهید ترخیص سریع داشته باشید، حتماً از ترخیصکار مجرب، نرمافزارهای حرفهای اظهار و مشاور آشنا به بخشنامههای هفتگی گمرک استفاده کنید. قوانین گمرک ایران پویا هستند و هر هفته بخشنامه جدیدی ابلاغ میشود؛ همیشه سایت رسمی گمرک (irica.ir) و سامانه جامع تجارت را چک کنید.